Funkcjonowanie systemu metra w Polsce na tle krajów Unii Europejskiej

Main Article Content

Maciej Borkowski
Natalia Bilska
Arkadiusz Gromada


Słowa kluczowe : metro, Warszawa, zrównoważony transport, systemy metra, Unia Europejska, transport szynowy
Abstrakt
Celem opracowania była identyfikacja oraz ocena pozycji polskiego systemu metra na tle systemów europejskich. Badanie miało charakter ilościowo-opisowy, bazowało na analizie danych wtórnych (za rok 2023) i zostało przeprowadzone w październiku i listopadzie 2025 roku. W ramach gromadzenia danych wykorzystano metodę porównawczą i wskaźnikową opartą na danych z baz Eurostatu i raportów International Association of Public Transport (UITP), obejmującą 37 systemów metra funkcjonujących w państwach członkowskich Unii Europejskiej. W części teoretycznej przedstawiono histrię rozwoju metra w UE oraz aktualnystan sieci w Polsce i UE. Podkreślono strategiczną rolę metra jako wydajnego i ekologicznego środka transportu w kontekście realizacji celów Europejskiego Zielonego Ładu i redukcji emisji gazów cieplarnianych. Przegląd literatury wskazuje na rosnące zainteresowanie automatyzacją, integracją oraz zrównoważonym rozwojem transportu podziemnego. W ramach badań empirycznych opisano pozycję polskiego systemu metra na tle UE. Wskazano, że warszawskie metro pomimo relatywnie późnego startu (1995 r.) zajmuje 24. miejsce w syntetycznym rankingu systemów metra w UE. Pod względem długości sieci (41,5 km) uplasowało się na 25. miejscu. Jednocześnie stolica Polski osiągnęła 13. pozycję w zakresie całkowitej rocznej liczby pasażerów (prawie 200 mln osób). Kluczowym ustaleniem jest wskaźnik obciążenia wynoszący 4,82 mln pasażerów na kilometr sieci, który jest wynikiem wyższym niż średnia unijna. Artykuł zakończono podsumowaniem uwzględniającym wnioski oraz rekomendacje dotyczące dalszego kierunku badań. Wysoki poziom ruchu pasażerskiego przy ograniczonej infrastrukturze potwierdza pilną potrzebę dalszej rozbudowy sieci (wg planu maks. 113 km do 2050 r.) w celu zaspokojenia wysokiego zapotrzebowania transportowego.

Article Details

Jak cytować
Borkowski, M., Bilska, N., & Gromada, A. (2026). Funkcjonowanie systemu metra w Polsce na tle krajów Unii Europejskiej. Ekonomika I Organizacja Logistyki, 10(4), 5–20. https://doi.org/10.22630/EIOL.2025.10.4.22
Bibliografia

Bukowiecki Ł., 2012: Metroprojektowanie warszawskie: historia planowania budowy bezkolizyjnej kolei miejskiej w Warszawie, Kultura Współczesna: teoria, interpretacje, krytyka 2, 49–60.

Byrska K., 2017: Fenomen metra paryskiego w roku 1900, Humanities and Social Sciences XXII, 24(4), 53–63. (Crossref)

Castagna L., Lobo A., Coppola P., Couto A., 2024: Benchmarking the efficiency of European metros from a production perspective, Research in Transportation Business & Management 53, 101102, https://doi.org/10.1016/j.rtbm.2024.101102 (Crossref)

Cervero R., 1998. The transit metropolis: A global inquiry (4th ed.), Island Press, Washington, DC.

Dopravní podnik hl. m. Prahy, akciová společnost, 2024: Annual Report 2023, https://www.dpp.cz/cs/data/Výroční%20zprávy/Annual%20report/DPP_ANNUAL_REPORT_2023.pdf [dostęp: 11.11.2025].

Dyr T., 2011: Europejska polityka transportowa na pierwszą połowę XXI w., Technika Transportu Szynowego 5–6, 17–26.

Eurocities, 2025: The state of public transport in European cities, https://monitor.eurocities.eu/public-transport/ [dostęp: 29.10.2025].

Fraszczyk A., Magalhães da Silva J., Gwóźdź A., Vasileva G., 2014: Metro as an example of an urban rail system: Four case studies from Europe. Transport Problems 9, 83–92.

Gaal G., Horváth E., Török Á., Csete M., 2015: Analysis of public transport performance in Budapest, Hungary. Periodica Polytechnica Social and Management Sciences 23(1), 15–21, https://doi.org/10.3311/PPso.7724 (Crossref)

Glinka T., 2010: Historia i dzień dzisiejszy trakcji elektrycznej, Napędy i Sterowanie 13(4), 22–26.

Główny Urząd Statystyczny (GUS), 2024: Transport – wyniki działalności w 2023 r. Informacje statystyczne, http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/transport-i-lacznosc/ [dostęp: 29.10.2025].

Gordon A., Patino M., 2025: Asia, Europe cities lead in public transit recovery, Bloomberg, https://www.bloomberg.com/news/features/2025-06-05/asia-europe-cities-lead-in-public-transit-recovery [dostęp: 11.11.2025].

Graff M., 2009: Metro w Londynie (1), Technika Transportu Szynowego 6, 27–37.

Graff M., 2010: Metro w Berlinie, Technika Transportu Szynowego 5–6, 29–46.

Hervieu J., 1908: Le chemin de fer métropolitain municipal de Paris: Ligne circulaire no. 2 (rive gauche); ligne no. 3 du Boulevard de Courcelles à Ménilmontant; résultats de l’exploitation (Vol. 2). Compagnie du chemin de fer métropolitain de Paris (Contributor). C. Béranger, University of Wisconsin–Madison.

Holvad T., 2011: Metro systems in Europe: A comparison of the Copenhagen and Bucharest metros, Urban Transport 116, https://doi.org/10.2495/UT110091 (Crossref)

Igliński H., 2017: Instrumenty wsparcia e-mobilności: doświadczenia innych krajów i wnioski dla Polski, [w:] J. Gajewski, W. Paprocki, J. Pieriegud (red.), E-mobliność: wizje i scenariusze rozwoju, Centrum Myśli Strategicznych, Sopot, 220–243.

International Association of Public Transport (UITP), 2024: NEXUS project kicks off with new survey on improved metro operations, https://www.uitp.org/news/nexus-project-kicks -off-with-new-survey-on-improved-metro-operations/ [dostęp: 11.11.2025].

International Association of Public Transport (UITP), 2025: Global Metro Figures 2024, https://www.uitp.org/wp-content/uploads/sites/7/2025/08/20250822_Global-Metro-Figures_Statistics-Brief_WEB.pdf [dostęp: 11.11.2025].

Jędrzejuk K., 2018: Analiza przebiegu III linii metra warszawskiego w świetle dotychczasowych koncepcji i przyszłych potrzeb, Systemy Transportowe 12, 23–31.

Johnson P., 2024: Berlin’s U-Bahn begins semi-automated CBTC conversion, Rail Technology Magazine, https://www.railtechnologymagazine.com/articles/berlins-u-bahn-begins-semi-automated-cbtc-conversion [dostęp: 11.11.2025].

Karbowiak H., Zajączkowski A.J., 2013: 150-lecie metra światowego i 18-lecie metra w Warszawie, Transport Miejski i Regionalny 2, 15–20.

Kołoś A., Taczanowski J., 2016: Fundusze europejskie jako czynnik rozwoju miejskiego transportu szynowego w Polsce, Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG 19(1), 9–20. (Crossref)

Komisja Europejska, 2011: Biała Księga. Plan utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu – dążenie do osiągnięcia konkurencyjnego i zasobooszczędnego systemu transportu, https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2011:0144:FIN:PL:PDF [dostęp: 11.11.2025].

Kurier Kolejowy, 2023: PAIH: Polska kolej na światowych torach – innowacje, eksport, przyszłość, https://kurier-kolejowy.pl/aktualnosci/48537/paih--polska-kolej-na-swiatowych-torach --innowacje--eksport--przyszlosc.html dostęp: 11.11.2025].

Metroselskabet, 2025: Annual Report 2024, https://metroselskabet.euwest01.umbraco.io/media/wdpdft43/annual-report-2024-final.pdf [dostęp: 11.11.2025].

O’Donoghue S., 2024. From Oslo to Budapest: These are the best and worst metro systems in Europe, Euronews, https://www.euronews.com/travel/2024/09/13/from-oslo-to-budapest-these-are-the-best-and-worst-metro-systems-in-europe [dostęp: 11.11.2025].

Onet, 2025: Szef PSL chce zbudować metro w 10 miastach w Polsce – przedstawił wyliczenia, https://wiadomosci.onet.pl/kraj/szef-psl-chce-zbudowac-metro-w-10-miastach-w-polsce-przedstawil-wyliczenia/klb04pt [dostęp: 17.11.2025].

Polskie Radio, 2025: Kosiniak-Kamysz zapowiada budowę metra w 10 miastach, https://polskieradio24.pl/artykul/3607913,kosiniak-kamysz-zapowiada-budowe-metra-w-10-miastach [dostęp: 17.11.2025].

Railway Technology, 2020: The oldest metros in Europe, https://www.railway-technology.com/features/oldest-metros-in-europe [dostęp: 01.11.2025].

Rudnicki A., 2019: Przyczynek do dyskusji nad problemami rozwoju szynowego transportu zbiorowego w dużych miastach – casus Krakowa, Transport Miejski i Regionalny 4, 18–26.

Ruvio A., Lamedica R., 2023: Electric transportation, [in:] J. Garcia (ed.), Encyclopedia of Electrical and Electronic Power Engineering, Elsevier, Amsterdam, 337–349. (Crossref)

Siwak D., 2025: PSL: W tych miastach ma być metro! Koszt: 32 mld zł, Transport Publiczny, https://www.transport-publiczny.pl/wiadomosci/w-tych-miastach-psl-proponuje-metro-koszt-32-mld-zl-88798.html [dostęp: 17.11.2025].

Sweco Group, 2024: Expanding the metro infrastructure in Europe, https://www.swecogroup.com/topical/mobility-and-transport/expanding-the-metro-infrastructure-in-europe/ [dostęp: 11.11.2025].

SYSTRA, Usbek & Rica, 2020: The future of the metro, https://www.systra.com/wp-content/uploads/2020/07/the-future-of-the-metro-booklet.pdf [dostęp: 11.11.2025].

Tofiluk A., Domagalski M., Wiktorzak B., 2023: Analiza wybranych aspektów przestrzeni warszawskiego metra w kontekście dostosowania do potrzeb osób z niepełnosprawnością ruchu, Builder 2(307), 20–26, https://doi.org/10.5604/01.3001.0016.2138 (Crossref)

Urząd m.st. Warszawy, 2024: Pora na projekt trzeciej linii metra, https://um.warszawa.pl/-/pora-na-projekt-trzeciej-linii-metra [dostęp: 11.11.2025].

Romanowski T., 1987: The first metro line in Warsaw, Tunnelling and Underground Space Technology 2(1), 55–58, https://doi.org/10.1016/0886-7798(87)90142-8 (Crossref)

Wiśniewski L., 2021: Efektywny transport czy dystrybucja prestiżu? Czy polskie miasta potrzebują metra? Klub Jagielloński, https://klubjagiellonski.pl/2021/09/15/efektywny-transport-czy-dystrybucja-prestizu-czy-polskie-miasta-potrzebuja-metra/ [dostęp: 11.11.2025].

ZTM, 2024: Raport 2024, Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie, https://www.ztm.waw.pl/wp-content/uploads/2025/03/raport_ZTM_2024.pdf [dostęp: 11.11.2025].

Statystyki

Downloads

Download data is not yet available.