Wpływ wybranych systemów bezpieczeństwa w samochodach ciężarowych na zapobieganie wypadkom drogowym w opinii polskich kierowców ciężarówek

Main Article Content

Teresa Gądek-Hawlena
Weronika Jac


Słowa kluczowe : bezpieczeństwo ruchu drogowego, kierowcy zawodowi, zachowanie, systemy bezpieczeństwa pojazdów, ryzyko, samochody ciężarowe, bezpieczeństwo czynne, bezpieczeństwo bierne
Abstrakt
Celem badania było poznanie opinii zawodowych kierowców na temat wpływu wybranych aktywnych systemów bezpieczeństwa w samochodach ciężarowych na minimalizację ryzyka wypadków drogowych. Dane do badania zebrano za pomocą kwestionariusza. Do analizy danych wykorzystano współczynnik korelacji tau Kendalla. Badanie wykazało, że zdecydowana większość kierowców pozytywnie oceniła stosowane w samochodach ciężarowych systemy pod względem zapewnienia bezpieczeństwa na drodze. Jedynym wyjątkiem był tradycyjny tempomat – większość kierowców uznała, że nie ma on wpływu na bezpieczeństwo. W przypadku niektórych ocen poszczególnych aktywnych systemów bezpieczeństwa pojazdów stwierdzono korelacje ze zmiennymi socjodemograficznymi i charakterem wykonywanej pracy. Istnieją zatem korelacje między zmiennymi socjodemograficznymi a systemami EBS (p = 0,00, τ = −0,24) i ACC (p = 0,00, τ = −0,25) oraz wiekiem. Z kolei w przypadku charakteru wykonywanej pracy istnieją korelacje między typem pojazdu prowadzonego przez kierowcę a tradycyjnym tempomatem (p = 0,00, τ = −0,38) oraz doświadczeniem zawodowym kierowców a systemem ASR (p = 0,00, τ = −0,28), systemem EBD (p = 0,00, τ = −0,28) oraz systemem EBS (p = 0,00, τ = −0,22). Ważną obserwacją wynikającąz badania są opinie kierowców, którzy pomimo wskazania w większości przypadków pozytywnego wpływu aktywnych systemów bezpieczeństwa pojazdów, zwrócili również uwagę na kilka ich wad. Wyniki badania wypełniają lukę badawczą dotyczącą oceny aktywnych systemów bezpieczeństwa pojazdów przezużytkowników i mogą dostarczyć cennych informacji na temat ich skutecznościproducentom samochodów ciężarowych.

Article Details

Jak cytować
Gądek-Hawlena, T., & Jac, W. (2026). Wpływ wybranych systemów bezpieczeństwa w samochodach ciężarowych na zapobieganie wypadkom drogowym w opinii polskich kierowców ciężarówek. Ekonomika I Organizacja Logistyki, 11(1), 57–73. https://doi.org/10.22630/EIOL.2025.11.1.3
Bibliografia

Achtenberg F., 2007: Raising Compliance with Road Safety Law. 1st Road Safety PIN Report, ETSC, https://etsc.eu/wp-content/uploads/PIN_Report.pdf [accessed: 11.08.2024].

Alireza A., Nasim S., Mansoureh J., 2025: Investigating Truck Driver Behavior under Distracted Conditions to Enhance Road Safety, International Conference on Transportation and Development, 273–285.

Antov D., Rõivas T., Antso I., Sürje P., 2011: A method for pedestrian crossing risk assessment, WIT Transactions on The Built Environment 116, 587–598.

Badina S., Babkin R., Bereznyatsky A., Bobrovskiy R., 2022: Spatial aspects of urban population vulnerability to natural and artificial hazards, City and Environment Interactions 15, 100082, https://doi.org/10.1016/j.cacint.2022.100082

Bednarek A., 2024: Jakie są główne przyczyny wypadków drogowych z udziałem pojazdów ciężarowych w Polsce? spelog.pl [accessed: 11.08.2024].

Belanova N., Ershova N., Pyatkova N., Alpackaya I., 2022: Assessment of the risks of construction of transport infrastructure facilities, Transportation Research Procedia 63, 1660–1667, https://doi.org/10.1016/j.trpro.2022.06.179

Brown I.D., 1994: Driver Fatigue, Human Factors 36(2), 298–314, https://doi.org/10.1177/001872089403600210

Brożyna E., 2017: Czynnik ludzki a bezpieczeństwo w ruchu drogowym, Autobusy: Technika, Eksploatacja, Systemy Transportowe 7–8, 49–52.

Chengula T.J., Mwakalonge J., Comert G., Siuhi S., 2023: Improving road safety with ensemble learning: Detecting driver anomalies using vehicle inbuilt cameras, Machine Learning with Applications 14, 100510.

Connor J., Norton R., Ameratunga S., Robinson E., Civil I., Dunn R. et al., 2002: Driver sleepiness and risk of serious injury to car occupants: population-based case control study, BMJ 324(7346), 1125.

Dhibi M., Alhajyaseen W., 2026: Risky driving habits among Tunisia’s informal transport drivers: What can the theory of planned behavior tell us?, African Transport Studies 4, 100080.

Donkor I., Gyedu A., Edusei A.K., Ebel B.E, Donkor P., 2018: Mobile phone use among commercial drivers in Ghana: an important threat to road safety, Ghana Medical Journal 52(3), 122–126, http://dx.doi.org/10.4314/gmj.v52i3.3

European Commission, n.d.: Vehicle Safety Systems, https://transport.ec.europa.eu/transportthemes/smart-mobility/road/application-areas/vehicle-safety-systems_en [accessed: 22.05.2025].

European Commission, 2019: Handbook on the external costs of transport, https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9781f65f-8448-11ea-bf12-01aa75ed71a1 [accessed: 28.02.2025].

Eurostat, 2024: Key figures on European transport – 2023 edition, https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-key-figures/w/ks-he-23-001 [accessed: 22.05.2025].

Ferreira S., Kokkinogenis Z., Couto A., 2019: Using real-life alert-based data to analyse drowsiness and distraction of commercial drivers, Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour 60, 25–36, https://doi.org/10.1016/j.trf.2018.10.003

Galal A., Donmez B., Roorda M.J., 2023: Improving truck driver and vulnerable road user interactions through driver training: an interview study with Canadian subject matter experts, Transportation Research Record 2677(12), 398–408.

Guvenc L., 2020: Preventive and Active Safety Applications, arXiv:2012.08031, https://doi.org/10.48550/arXiv.2012.08031

Habybabady R.H., Okati-Aliabad H., Sabouri M., Mohammadi M., Ansari-Moghaddam A., 2025: Prevalence and factors associated with road traffic crashes among truck drivers in Southeast Iran, PloS One 20(4), e0320974, https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0320974 [accessed: 22.05.2025].

Han W., Zhao J., Chang Y., 2021: Driver behaviour and traffic accident involvement among professional heavy semi-trailer truck drivers in China, PLoS One 16(12), e0260217, https://doi.org/10.1371/journal.pone.0260217

Hanowski R.J., Perez M.A., Dingus T.A., 2005: Driver distraction in long-haul truck drivers, Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour 8(6), 441–458, https://psycnet.apa.org/doi/10.1016/j.trf.2005.08.001 [accessed: 28.02.2025].

He Y., Sun C., Chang F., 2023: The road safety and risky behavior analysis of delivery vehicle drivers in China, Accident Analysis & Prevention 184, 107013, https://doi.org/10.1016/j.aap.2023.107013

Hryc P., Godlewska J., 2026: Ergonomiczne uwarunkowania bezpieczeństwa pracy kierowcy w transporcie drogowym, Akademia Zarządzania (Academy of Management) 10(1).

Jermakian J.S., 2012: Crash avoidance potential of four large truck technologies, Accident Analysis & Prevention 49, 338–346, https://doi.org/10.1016/j.aap.2010.10.033

Jovanis P.P., Chang H-L., 1986: Modelling the Relationship of Accidents to Miles Traveled, Transportation Research Board 1068, 42–51.

KGP, 2022: Wypadki drogowe w Polsce w 2021 roku, Komenda Główna Policji, Warszawa.

KGP, 2023: Wypadki drogowe w Polsce w 2022 roku, Komenda Główna Policji, Warszawa.

KGP, 2024: Wypadki drogowe w Polsce w 2023 roku, Komenda Główna Policji, Warszawa.

KGP, 2025: Wypadki drogowe w Polsce w 2024 roku, Komenda Główna Policji, Warszawa.

KGP, 2026: Wypadki drogowe w Polsce w 2025 roku, Komenda Główna Policji, Warszawa.

Klauer S.G., Dingus T.A., Neale V.L., Sudweeks J.D., Ramsey D.J., 2006: The Impact of Driver Inattention on near-crash/crash Risk: An Analysis Using the 100-Car Naturalistic Driving Study Data, Virginia Tech Transportation Institute, National Highway Traffic Safety Administration, Washington [accessed: 28.02.2025].

Kofalvi G., Vincze-Pap S., 2001: Traffic safety of heavy vehicles (accident analysis, accident reconstruction), International Technical Conference on the Enhanced Safety of Vehicles, National Highway Traffic Safety Administration.

Krzyszkowska P., 2015: Nowoczesne systemy bezpieczeństwa stosowane w pojazdach i ich wpływ na bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego, Bezpieczeństwo Pracy: Nauka i Praktyka 9, 14–17.

Ljung Aust M., Engström J., 2011: A conceptual framework for requirement specification and evaluation of active safety functions, Theoretical Issues in Ergonomics Science 12(1), 44–65, https://doi.org/10.1080/14639220903470213

Mehdizadeh M., Shariat-Mohaymany A., Nordfjaern T., 2018: Accident involvement among Iranian lorry drivers: Direct and indirect effects of background variables and aberrant driving behaviour, Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour 58, 39–55, https://doi.org/10.1016/j.trf.2018.05.029

Montuori P., Sarnacchiaro P., Nubi R., Di Ruocco D., Belpiede A., Sacco A. et al., 2021: The use of mobile phone while driving: Behavior and determinant analysis in one of the largest

metropolitan areas of Italy, Accident Analysis & Prevention 157, 106161, https://doi.org/10.1016/j.aap.2021.106161

Naderi H., Nassiri H., Zahedieh F., 2021: Predicting the collisions of heavy vehicle drivers in Iran by investigating the effective human factors. Journal of Advanced Transportation 1, 5532998, https://doi.org/10.1155/2021/5532998

NHTSA, n.d.: Distracted Driving, https://www.nhtsa.gov/risky-driving/distracted-driving [accessed: 05.05.2025].

Niebuhr T., Junge M., Achmus S., 2015: Expanding pedestrian injury risk to the body region level: How to model passive safety systems in pedestrian injury risk functions, Traffic Injury Prevention 16(5), 519–531, https://doi.org/10.1080/15389588.2014.973490

Palat B., Delhomme P., 2012: What factors can predict why drivers go through yellow traffic lights? An approach based on an extended theory of planned behavior, Safety Science 50(3), 408–417, https://doi.org/10.1016/j.ssci.2011.09.020

Pałęga M., 2017: Bezpieczeństwo ruchu drogowego w Polsce w świetle wypadków drogowych i ich skutków, Autobusy: Technika, Eksploatacja, Systemy Transportowe 18(12), 332–337.

Puthan P., Thalya P., Lubbe N., 2018: Active and passive safety passenger car technologies: potentials to save lives in India, Int. Res. Counc. Biomech. Inj. (IRCOBI Asia), 481.

Rashmi B.S., Marisamynathan S., 2023: Factors affecting truck driver behavior on a road safety context: A critical systematic review of the evidence, Journal of Traffic and Transportation Engineering (English Edition) 10(5), 835–865, https://doi.org/10.1016/j.jtte.2023.04.006

Regulation (EU) 2019/2144 of the European Parliament and of the Council of 27 November 2019 on type-approval requirements for motor vehicles and their trailers, and systems, components and separate technical units intended for such vehicles, as regards their general safety and the protection of vehicle occupants and vulnerable road users, amending Regulation (EU) 2018/858 of the European Parliament and of the Council and repealing Regulations (EC) No 78/2009, (EC) No 79/2009 and (EC) No 661/2009 of the European Parliament and of the Council and Commission Regulations (EC) No 631/2009, (EU) No 406/2010, (EU) No 672/2010, (EU) No 1003/2010, (EU) No 1005/2010, (EU) No 1008/2010, (EU) No 1009/2010, (EU) No 19/2011, (EU) No 109/2011, (EU) No 458/2011, (EU) No 65/2012, (EU) No 130/2012, (EU) No 347/2012, (EU) No 351/2012, (EU) No 1230/2012 and (EU) 2015/166, https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2019/2144/oj/eng [accessed: 05.05.2025].

Rowe R., Roman G.D., McKenna F.P., Barker E., Poulter D., 2015: Measuring errors and violations on the road: A bifactor modeling approach to the driver behavior questionnaire, Accident Analysis & Prevention 74, 118–125, https://doi.org/10.1016/j.aap.2014.10.012

Trigell A.S., Rothhämel M., Pauwelussen J., Kural K., 2017: Advanced vehicle dynamics of heavy trucks with the perspective of road safety, Vehicle System Dynamics 55(10), 1572–1617.

Washburn C., Kueny C., Murray S., 2023: Establishing links between safety culture, climate, behaviors, and outcomes of long-haul truck drivers, Journal of Safety Research 85, 371–379.

Zając K., 2024: Eurostat podsumował transport drogowy, Fundacja Europejski Instytut Transportu Drogowego, https://pitd.org.pl/news/eurostat-podsumowal-transport-drogowy/ [accessed: 02.05.2024].

Statystyki

Downloads

Download data is not yet available.