Ocena oddziaływania środków transportu i maszyn roboczych na środowisko przyrodnicze

Main Article Content

Grzegorz Dzieniszewski
Zbigniew Kowalczyk
Dariusz Piekarski
Wiesław Piekarski
Wiktoria Sasiela
Natalia Toboła


Słowa kluczowe : ekonomika transportu, koszty zewnętrzne, oddziaływanie środowiskowe
Abstrakt
Artykuł prezentuje wyniki oceny oddziaływania środków transportu i maszyn roboczych na środowisko przyrodnicze w pełnym cyklu ich istnienia – od wytworzenia, przez eksploatację, aż po procesy kasacji i recyklingu. Celem pracy jest identyfikacja głównych źródeł degradacji środowiska oraz przedstawienie metod umożliwiających ilościowe wartościowanie tych oddziaływań, ze szczególnym uwzględnieniem koncepcji ekobilansu, nakładów środowiskowych i sozoindeksu. W części metodologicznej omówiono hierarchiczny układ analizy oddziaływań, kategorie nakładów środowiskowych oraz wybrane metody oceny cyklu życia obiektów technicznych. Wyniki badań wskazują, że transport drogowy generuje największe obciążenia środowiskowe, zwłaszcza w zakresie emisji CO2, NO2, hałasu i zajęcia terenu, a także odpowiada za znaczną część kosztów społecznych związanych z wypadkami i zanieczyszczeniem powietrza. Wykazano również, że nowoczesne rozwiązania konstrukcyjne, systemy oczyszczania spalin oraz rozwój paliw alternatywnych mogą istotnie ograniczać poziom emisji. Wnioski wskazują na konieczność dalszej modernizacji środków transportu, poprawy jakości infrastruktury oraz wdrażania technologii proekologicznych, które pozwolą zmniejszyć presję transportu i mechanizacji na środowisko przyrodnicze.

Article Details

Jak cytować
Dzieniszewski, G., Kowalczyk, Z., Piekarski, D., Piekarski, W., Sasiela, W., & Toboła, N. (2026). Ocena oddziaływania środków transportu i maszyn roboczych na środowisko przyrodnicze. Ekonomika I Organizacja Logistyki, 11(1), 33–55. https://doi.org/10.22630/EIOL.2025.11.1.2
Bibliografia

Ahbe S., Braunschweig A., Müller-Wenk R., 1990: Methodik für Oekobilanzen auf der Basis ökologischer Optimierung, BUWAL, Bern.

Bednarek E., Małyska J., Kossowicz L., 1997: Wykorzystanie alkoholu etylowego w paliwach silnikowych reformułowanych, Przemysł Chemiczny 3, 85–86.

Bereś R., Ciołkowska L. (red.), 1994: Zanieczyszczenie powietrza w Polsce w 1993 roku, Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska, Państwowa Inspekcja Sanitarna, Biblioteka Monitoringu Środowiska, Warszawa.

Bojarski W., 1984: Podstawy analizy i inżynierii systemów, PWN, Warszawa.

Cimek L., 1995: Hałas i wibracje – czynniki środowiska stworzone przez człowieka, Las Polski 2.

Council of the Baltic Sea States, 1993: Transport and the environment in the Baltic Sea area, Conference of the Ministers of Transport of Baltic Sea area countries, Helsinki.

Czarnowska K., Gworek B., 1984: Liście lipy (Tilia euchlora) jako biowskaźniki zanieczyszczeń środowiska miejskiego. [w:] Reakcje biologiczne drzew na zanieczyszczenia przemysłowe, III Krajowe Sympozjum, Kórnik, 24–26 maja, 377–384.

Duszkiewicz S., Zabłocki M., 1979: Niektóre własności szybkobieżnych silników wysokoprężnych zasilanych dwupaliwowo metanolem i olejem napędowym, Silniki Spalinowe 2.

Dzieniszewski G., 2015: Ekologiczne problemy biopaliw, Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture 62(3/I), 87–96.

Dzieniszewski G., Kuboń M. (red.), 2017: Aktualne problemy transportu. Tom 2, Wydawnictwo Inżynieria Rolnicza, Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego, Przemyśl–Rzeszów.

EC Commission, 1992a: A community strategy for sustainable mobility. Green paper on the impact of transport on the environment, COM92 (46) final, 20 February.

EC Commission, 1992b: The future development of the common transport policy. A global approach to the construction of a Community framework for sustainable mobility, COM92 (494) final, 2 December.

Gutowski J., 1992: Wpływ środków eksploatacyjnych na środowisko naturalne, Paliwa, Oleje i Smary w Eksploatacji 10.

Juściński S., Piekarski W., Piekarski D., Rybak P., 2024: Rozwój eco‑transportu w aspekcie logistyki dystrybucji rowerów przez sklepy internetowe, [w:] Technika i ekonomia w procesach transportowych, G. Dzieniszewski, M. Kuboń (red.), Wydawnictwo Inżynieria Rolnicza, Kraków, 169–197.

Kellek T., Zuber R., 1970: Über die Bleiaufnahme und die Bleiverteilung in jungen Fichten, Forstwissenschaftliches Centralblatt 80, 20–26.

Kłos Z., 1995: Podstawy ekobilansowania maszyn i urządzeń, Prace Przemysłowego Instytutu Maszyn Rolniczych 2, 23–27.

Kostecka J., 2023: Ekologiczne uwarunkowania zrównoważonego rozwoju w kontekście gospodarowania zasobami środowiska, Polish Journal for Sustainable Development 27(1), 45–54.

Lončarević Š., Ilinčić P., Šagi G., Lulić Z., 2023: Development of a Spatial Tier 2 Emission Inventory for Agricultural Tractors by Combining Two Large-Scale Datasets, Sustainability 15(17), 13020, https://doi.org/10.3390/su151713020

Marczuk A., Misztal W., Słowik T., Piekarski W., Bojanowska M., Jackowska I., 2015: Chemiczne uwarunkowania zagospodarowania elementów pojazdów poddanych recyklingowi, Przemysł Chemiczny 94(10), 1860–1871, DOI 10.15199/62.2015.10.46

Martelli S., Martini V., Mocera F., Soma’ A., 2024: Life Cycle Assessment Comparison of Orchard Tractors Powered by Diesel and Hydrogen Fuel Cell, Energies 17(18), 4599, https://doi.org/10.3390/en17184599

Materiały szkoleniowe z kursu: Specjalista do spraw transportu i spedycji, 2004: Instytut Logistyki i Magazynowania, Poznań.

Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, 1992: Polityka ekologiczna państwa, Warszawa.

Nazimek D., Zając G., Słowik T. i in., 2015: Badania kinetyki konwersji bioetanolu do eteru dimetylowego na katalizatorach zeolitowych zawierających miedź, Przemysł Chemiczny 10, 1778–1782, DOI 10.15199/62.2015.10.25

Tarnas M. (red.), 1997: Ochrona i stan środowiska w województwie chełmskim. Informator 1995–1996, Biblioteka Monitoringu Środowiska, Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska, Chełm, 126.

OECD, 1991: Integrating transport and environmental policies: perspectives for a sustainable mobility, Berlin.

Piekarski W., 1997a: Analiza oddziaływania agregatów ciągnikowych na środowisko przyrodnicze – rozprawa habilitacyjna, Wydawnictwo Akademii Rolniczej, Lublin.

Piekarski W., 1997b: Destrukcyjność ekologiczna środków technicznych w rolnictwie, [w:] Inżynieria systemów bioagrotechnicznych, Materiały V Sympozjum, Płock, 5, 175–180.

Piekarski W., Dudziak A., Stoma M., Andrejko D., Ślaska-Grzywna B., 2016: Model Assumptions and Analysis of Ecological Awareness and Behaviour: an Empirical Study, Polish Journal of Environmental Studies 25(3), 1187–1195, https://doi.org/10.15244/pjoes/61776

Piekarski W., Dzieniszewski G., 2015: Wybrane problemy logistyczne i techniczne utylizacji zużytych pojazdów na przykładzie Województwa Podkarpackiego, Logistyka 5, 121–128.

Piekarski W., Kuranc A., 2017: Exhaust emissions and fuel consumption in a chassis dynamometer load test in the aspect of modification of an engine controlling system, Combustion Engines 171(4), 11–16.

Piekarski W., Dzieniszewski G., Piekarski D., Spodar G., Pasławska J., 2024: Gospodarka odpadami komunalnymi z wykorzystaniem innowacyjnych technologii, [w:] Technika i ekonomia w procesach transportowych: monografia naukowa, G. Dzieniszewski, M. Kuboń (red.), materiały VII Konferencji Naukowej „Logistyka dziś i jutro”, Przemyśl – Kraków, Polskie Towarzystwo Inżynierii Rolniczej, 343–353.

Sarna S., 1997: Płatna autostrada A-2 w aglomeracji warszawskiej. Problemy z ustaleniem przebiegu, Transport Miejski 2, 15.

Schűtt P., Lang K.J., Margait D., 1970: Ein Schnelltest zur Ermittlung der individuellen SO2 – Empfindlichkeit bei Kiefern, Forstwissenschaftliches Centralblatt 3, 153–161.

Stoma M., Maj G., Dudziak A., Ślaska-Grzywna B., Piekarski W., Andrejko D., 2015: Obrót produktami chemicznymi zgodnie z Systemem Badania Bezpieczeństwa i Jakości SQAS, Przemysł Chemiczny 11, 1883–1886, https://doi.org/10.15199/62.2015.11.1

Zabłocki M., Ekert K., 1996: Podstawowe problemy ekologicznego rozwoju silników spalinowych, materiały III Sympozjum Naukowego EKODIESEL’96, ILOT, Warszawa.

Statystyki

Downloads

Download data is not yet available.
Rekomendowane teksty
Inne teksty tego samego autora