Logistyczne i organizacyjne uwarunkowania bezpieczeństwa transportu intermodalnego materiałów wybuchowych i amunicji

Main Article Content

Rafał Adamski


Słowa kluczowe : bezpieczeństwo transportu, transport intermodalny, materiały wybuchowe, amunicja, logistyka wojskowa, zarządzanie ryzykiem
Abstrakt
Bezpieczeństwo transportu intermodalnego materiałów wybuchowych i amunicji stanowi jeden z kluczowych elementów systemu bezpieczeństwa państwa, wpływający zarówno na sprawność funkcjonowania łańcuchów dostaw sektora obronnego, jak i na utrzymanie zdolności operacyjnych sił zbrojnych. Wzrost znaczenia mobilności wojskowej, rozwój międzynarodowych korytarzy transportowych oraz zmieniające się środowisko zagrożeń powodują, że zapewnienie bezpiecznego przewozu materiałów klasy 1 według ADR, RID i IMDG Code nabiera wymiaru strategicznego. Celem badań była identyfikacja, systematyzacja i ocena logistycznych oraz organizacyjnych determinant bezpieczeństwa transportu intermodalnego materiałów wybuchowych i amunicji oraz określenie ich znaczenia dla odporności systemu bezpieczeństwa państwa i zdolności operacyjnych. Badania przeprowadzono z wykorzystaniem analizy krytycznej literatury krajowej i zagranicznej, analizy dokumentów normatywnych, analizy systemowej oraz jakościowej analizy porównawczej rozwiązań organizacyjnych stosowanych w transporcie materiałów niebezpiecznych. Ocenę determinant przeprowadzono według kryteriów wpływu na poziom ryzyka, ciągłości procesów logistycznych, bezpieczeństwa infrastruktury i skuteczności współdziałania uczestników transportu. Wyniki wskazują, że bezpieczeństwo przewozu materiałów wybuchowych ma charakter systemowy i zależy od wzajemnych relacji pomiędzy organizacją procesu logistycznego, jakością infrastruktury, kompetencjami personelu, zarządzaniem ryzykiem i integracją procedur obowiązujących w poszczególnych gałęziach transportu. Zidentyfikowano również rosnące znaczenie cyfrowych systemów monitorowania, wymiany informacji oraz ochrony przed zagrożeniami hybrydowymi i cybernetycznymi. Uzyskane wyniki umożliwiły sformułowanie rekomendacji dotyczących doskonalenia organizacji transportu intermodalnego materiałów wybuchowych i amunicji oraz wzmacniania odporności systemów logistycznych odpowiedzialnych za funkcjonowanie infrastruktury krytycznej i zabezpieczenie potrzeb obronnych państwa.

Article Details

Jak cytować
Adamski, R. (2026). Logistyczne i organizacyjne uwarunkowania bezpieczeństwa transportu intermodalnego materiałów wybuchowych i amunicji. Ekonomika I Organizacja Logistyki, 11(2), 5–23. https://doi.org/10.22630/EIOL.2025.11.2.1
Bibliografia

Adamski R., 2025: Predykcja zagrożeń w transporcie intermodalnym towarów niebezpiecznych klasy 1, Rocznik Bezpieczeństwa Morskiego 19, 1043–1054.

ADR, 2025: Agreement Concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Road (ADR), ONZ, Genewa, https://unece.org/adr-2025-files [dostęp: 18.02.2026].

Chmieliński M., 2019: Bezpieczeństwo w portach morskich o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej podczas przeładunku materiałów wybuchowych, Wydawnictwo BP, Gdynia.

Chmieliński M., 2020: Determinanty bezpieczeństwa przewozu materiałów wybuchowych i przedmiotów z materiałami wybuchowymi w portowym terminalu kontenerowym, Wydawnictwo Akademii Marynarki Wojennej, Gdynia.

Hollnagel E., 2018: Safety-I and Safety-II: The Past and Future of Safety Management, CRC Press, Londyn.

IMDG, 2024: International Maritime Dangerous Goods (IMDG) Code, IMO, Londyn, https://doi.org/10.62454/KO200E

ISO, 2018: ISO 31000:2018 Risk Management – Guidelines.

ISO, 2022: ISO 28000:2022 Security and Resilience – Security Management Systems – Requirements.

Komisja Europejska, 2022: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie unijnych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej, zmieniające rozporządzenie (UE) 2021/1153 i rozporządzenie (UE) nr 913/2010 oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1315/2013, https://orka.sejm.gov.pl/SUE9.nsf/Pliki-zal/COM%282022%29_384_2_PL_ACT_part1_v2.pdf [dostęp: 18.02.2026].

Linkov I., Trump B.D., 2019: The Science and Practice of Resilience, Springer, Cham.

Mindur L., 2018: Metody wspierania rozwoju transportu intermodalnego w wybranych krajach Europy w latach 1990–2016, Prace Naukowe Politechniki Warszawskiej. Transport 120, 287–296.

NATO, 2023: NATO Logistics Handbook, North Atlantic Treaty Organization, Bruksela.

RID, 2025: Regulations concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Rail (RID), United Nations, Genewa.

Szymańska E.J., 2017: Łańcuchy dostaw na wybranych rynkach mięsa w Polsce, Problemy Transportu i Logistyki 3(39), 119–128.

Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych, Dz.U. 2024, poz. 643.

Wiśniewski B., 2015: Bezpieczeństwo infrastruktury krytycznej transportu w warunkach zagrożeń, Wydawnictwo CNBOP, Józefów.

Załęski K., Kozuba J., Rajchel J., 2018: Bezpieczeństwo w transporcie lotniczym: wybrane problemy, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice.

Statystyki

Downloads

Download data is not yet available.